Bitcoin w podziale majątku – adwokat Lublin

Kryptowaluty a rozwód – czy Bitcoin podlega podziałowi majątku?

Sam fakt, że Bitcoin lub inna kryptowaluta istnieje wyłącznie cyfrowo, nie powoduje, że pozostaje poza rozliczeniami między małżonkami. W sprawie o podział majątku znaczenie ma przede wszystkim to, kiedy kryptowaluta została nabyta, z jakich środków została sfinansowana i do którego majątku należała.

Jeżeli Bitcoin został kupiony w czasie trwania wspólności ustawowej za środki należące do majątku wspólnego, może być traktowany jako składnik tego majątku. Jeżeli natomiast kryptowaluty zostały nabyte przed ślubem albo za środki należące wyłącznie do jednego z małżonków, konieczna jest analiza, czy zachowały charakter majątku osobistego.

W praktyce Bitcoin w podziale majątku rodzi dodatkowe problemy, których nie ma przy mieszkaniu czy samochodzie. Kurs może zmieniać się gwałtownie, aktywa mogą być przechowywane poza bankiem, a samo ustalenie liczby posiadanych jednostek może wymagać analizy wielu źródeł.

Bitcoin kupiony przed ślubem

Kryptowaluta nabyta przed powstaniem wspólności majątkowej może należeć do majątku osobistego jednego z małżonków. Sama zmiana jej wartości podczas małżeństwa nie oznacza automatycznie, że drugi małżonek nabywa prawo do połowy Bitcoina.

Sytuacja komplikuje się, jeżeli w czasie małżeństwa dokonywano kolejnych zakupów z pieniędzy wspólnych, kryptowaluty były wielokrotnie wymieniane albo środki z majątku osobistego i wspólnego trafiały na ten sam rachunek giełdowy. Wtedy istotne staje się odtworzenie historii operacji.

Bitcoin kupiony za wspólne pieniądze

Jeżeli w czasie wspólności ustawowej jeden z małżonków kupował Bitcoin ze wspólnego wynagrodzenia lub innych środków wspólnych, fakt, że konto na giełdzie albo portfel był założony wyłącznie na jego nazwisko, nie musi przesądzać o przynależności aktywów do majątku osobistego.

Podobnie jak przy rachunku bankowym, samochodzie czy inwestycjach giełdowych, trzeba ustalić rzeczywiste źródło finansowania. W sprawach spornych znaczenie mogą mieć przelewy z rachunków, zestawienia transakcji, historia wymiany walut, wypłaty na portfele oraz zeznania stron.

Co z Bitcoinem kupionym za pieniądze z darowizny lub spadku?

Jeżeli jeden z małżonków otrzymał darowiznę albo spadek należący do jego majątku osobistego, a następnie za te środki nabył kryptowalutę, może pojawić się kwestia tzw. surogacji. Samo twierdzenie, że środki pochodziły z darowizny, zwykle nie wystarczy – trzeba umieć wykazać ich pochodzenie oraz przepływ.

Przy wielokrotnych transakcjach, zamianie jednej kryptowaluty na inną lub mieszaniu środków wspólnych z osobistymi analiza może być znacznie trudniejsza niż przy jednorazowym zakupie.

Jak ustalić wartość Bitcoina przy podziale majątku?

Wycena kryptowalut może być szczególnie trudna ze względu na duże wahania kursu. Znaczenie mają zarówno zasady właściwe dla podziału majątku wspólnego, jak i konkretny stan faktyczny: liczba jednostek, historia transakcji, sposób przechowywania oraz moment, na który dokonywana jest wycena.

W literaturze prawniczej problem Bitcoina w podziale majątku wspólnego został omówiony wprost przez Patryka Chmielarza. Autor analizuje m.in. kwalifikację Bitcoina na gruncie prawa cywilnego i rodzinnego, jego możliwą przynależność do majątku wspólnego lub osobistego oraz problemy związane z podziałem i wyceną.

Jak udowodnić posiadanie kryptowalut?

W przypadku Bitcoina nie zawsze istnieje klasyczny wyciąg bankowy. Nie oznacza to jednak, że brak jest dowodów. W zależności od sposobu nabywania i przechowywania kryptowalut znaczenie mogą mieć między innymi:

• historia transakcji na giełdzie kryptowalut,
• potwierdzenia przelewów bankowych na giełdę,
• adresy portfeli i historia transakcji zapisana w blockchainie,
• korespondencja e-mail i dokumenty związane z kontem na giełdzie,
• historia wypłat kryptowalut na prywatne portfele.

Giełda zagraniczna i prywatny portfel

Dodatkowym problemem może być przechowywanie kryptowalut na zagranicznej giełdzie albo poza giełdą, np. w prywatnym portfelu. W takich przypadkach ustalenie aktywów może wymagać odtworzenia przepływu środków między rachunkami bankowymi, giełdami i adresami blockchain.

Czy można ukryć Bitcoin przed podziałem majątku?

Technicznie kryptowaluty można przenieść na inny adres lub do prywatnego portfela, ale sam transfer nie przesądza o tym, do którego majątku należały środki. W sporze istotne może być odtworzenie źródła finansowania i historii transakcji.

Co jeśli Bitcoin został sprzedany przed podziałem?

Jeżeli kryptowaluty zostały sprzedane przed zakończeniem rozliczeń majątkowych, znaczenie mogą mieć data sprzedaży, uzyskana cena, dalszy los środków oraz okoliczności transakcji. Każda taka sytuacja wymaga indywidualnej oceny na tle zasad rozliczeń między małżonkami.

Literatura dotycząca Bitcoina i jego statusu prawnego

Problematyka kryptowalut jest przedmiotem sporów w doktrynie, dlatego warto wyraźnie oddzielić poglądy autorów od stanowiska sądów. Poniższe publikacje odnoszą się bezpośrednio do Bitcoina lub walut wirtualnych:

• Patryk Chmielarz, „Bitcoin a podział majątku wspólnego”, Homo Politicus 14/2019, s. 43–57 → – publikacja poświęcona wprost problematyce Bitcoina w prawie cywilnym i rodzinnym oraz możliwości jego podziału po rozwodzie.

Najczęstsze pytania – Bitcoin, kryptowaluty i rozwód

Czy Bitcoin kupiony przez jednego małżonka zawsze jest jego?

Nie. Sam fakt, że konto na giełdzie lub portfel jest prowadzony przez jedną osobę, nie przesądza o charakterze majątkowym kryptowaluty. Znaczenie ma data nabycia, źródło środków i ustrój majątkowy.

Czy Bitcoin kupiony przed ślubem podlega podziałowi?

Co do zasady składniki nabyte przed powstaniem wspólności mogą należeć do majątku osobistego. Trzeba jednak sprawdzić późniejsze transakcje i źródło finansowania kolejnych zakupów.

Czy wzrost kursu Bitcoina po rozwodzie dzieli się po połowie?

Nie można odpowiedzieć na to pytanie wyłącznie na podstawie procentowej zmiany kursu. Najpierw trzeba ustalić, jaka liczba jednostek stanowiła składnik majątku wspólnego oraz jakie transakcje następowały po ustaniu wspólności.

Czy sąd może uwzględnić kryptowaluty na zagranicznej giełdzie?

Samo przechowywanie aktywów za granicą nie przesądza o ich wyłączeniu z rozliczenia. Kluczowe jest wykazanie, że aktywa istnieją i jaki mają charakter majątkowy.

Czy historia blockchain wystarczy jako dowód?

Blockchain może potwierdzać konkretne transfery, ale publiczny adres nie zawsze samodzielnie wskazuje właściciela portfela. Zwykle potrzebne jest zestawienie danych z innymi dowodami.

Co zrobić, jeśli podejrzewam, że małżonek ukrywa kryptowaluty?

Warto zabezpieczyć dokumenty i informacje, do których ma się legalny dostęp: historię wspólnych rachunków, przelewy, potwierdzenia zakupów czy znane dane giełdowe. Następnie należy ocenić, jakie wnioski dowodowe są możliwe w konkretnej sprawie.